Mer om SVT EUROPA
Startsida
Greker i Sverige
Nyheter
Grekiska nyheter
Intervjuer
Böcker
Forum
Mer om...
Kontakt
Η συλλογή 49 ποιημάτων για παιδιά, το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι», της ψυχολόγου και γνωστής στην ομογένεια από την πολυετή παραμονή της στην Σουηδία Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη
Η συλλογή 49 ποιημάτων για παιδιά, το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι», της ψυχολόγου και γνωστής στην ομογένεια από την πολυετή παραμονή της στην Σουηδία Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ: Το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» της γνωστής στην Ομογένεια της Σουηδίας ψυχολόγου Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη


Το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» της, από το παρελθόν γνωστής στην Ομογένεια της Σουηδίας λόγω της πρότερης πολυετούς παραμονής και απασχόλησής της στην Ουψάλα και στη Στοκχόλμη, ψυχολόγου Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη, είναι μια συλλογή 49 ποιημάτων για παιδιά, τα οποία αναφέρονται στον κόσμο των συναισθημάτων και κοινωνικών αξιών με απλό και προσιτό για το παιδί τρόπο.

Η συλλογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στην σχολική διαδικασία ως πολλαπλό βιβλίο με στόχο την ανάπτυξη συναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών και κοσμείται από ζωγραφιές μαθητών, οι οποίες συλλέχθηκαν μετά από την αξιοποίηση του βιβλίου σε σχολεία.

Να τι γράφει για το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» στο βιβλιοκριτικό του σχόλιο ο επίκουρος καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημ.Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Δ.Μακεδονίας, Αλέξανδρος Ν. Ακριτόπουλος:

Η συλλογή ποιημάτων «Συναισθηματικό αλφαβητάρι», της Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη, αποτελεί παράδειγμα ζωντανού λόγου και μέσο αυτογνωσίας και αυτοσυνειδησίας για τον μικρό αναγνώστη.


Τα γράμματα της αλφαβήτου αποτελούν αφορμές, προσχήματα, ή ακόμη και ρητορικά σχήματα, που ανοίγουν στην προοπτική των νοημάτων, των εννοιών και των πραγμάτων και σηματοδοτούν ανθρώπινα συναισθήματα• κυρίως εκείνα που προβάλλουν τον άνθρωπο ως ανώτερο ον. Η στοχαστική διάθεση της ποιήτριας μετουσιώνεται σε λυρική φωνή συναισθημάτων που διακατέχουν την ανθρώπινη φύση. Η μετουσίωση αυτή αποτελεί τη λυρική φωνή της, η οποία δονείται κυρίως από τα καθημερινά ψυχικά προβλήματα των ανθρώπων. Εκείνα, τα θετικά ή και αρνητικά συναισθήματα που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ψυχή στην καθημερινή συμβίωση, αλλά αποτελούν καθολικά βιώματα και όχι ατομικά συναισθήματα. Θετικά και αρνητικά, λοιπόν, συναισθήματα μετουσιώνονται εδώ σε μια θετική στάση ζωής, με υπέρβαση των αρνητικών και με στόχο τη ζωή ως αυταξία, τη ζωή που αξίζει όχι υπό προϋποθέσεις, αλλά ως δώρο που χαρίζεται σε όλους τους ανθρώπους. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα το βαθύτερο φιλοσοφικό υπόστρωμα της ποιητικής αυτής δημιουργίας, την ψυχολογική και ηθική διάσταση των ποιημάτων που αφορούν την ανθρώπινη ύπαρξη.

Η διαλεκτική, ως εσωτερική ψυχική πορεία, χαρακτηρίζει επίσης την ποιητική φωνή της. Τα συναισθήματα δεν απωθούνται, δεν συντρίβονται μέσα από οδυνηρές εμπειρίες. Τουναντίον, τιθασεύονται μέσα από τη διαλεκτική της ποιητικής αφήγησης, της ποιητικής εικόνας, των συμβόλων, και των συμβολισμών τους. Όπως λόγου χάρη στο ποίημα «Καλοσύνη», μέσα από το εννοιολογικό δίπολο «κακία» / «καλοσύνη», που δίνεται με ανθρωπομορφικά στοιχεία αλλά και ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά (φόβος - μοναξιά - στέρηση αγάπης, χαρακτηρίζουν την κακία• με τα αντίθετά της, χαρακτηρίζεται η καλοσύνη). Έτσι η ζωή δεν εξωραΐζεται, αλλά εξευμενίζεται: η κακία μεταμορφώνεται και γίνεται καλοσύνη με την επενέργεια της αγάπης, γίνεται ανθρωπιά.

Η συναισθηματική νοημοσύνη, η διαφορετικότητα προβάλλονται θετικά στο έργο, όπως παραδείγματος χάριν στο ποίημα «Νι το ντροπαλό». Η πρώτη, ως απόθεμα ψυχής που πρέπει να διακρίνει τους ανθρώπους, η δεύτερη, ως πραγματικότητα που πρέπει να γίνει αποδεκτή, χωρίς υστεροβουλίες και μέσα από θετικές εμπειρίες.

Μια αναγνωρίσιμη τεχνική της ποιητικής τέχνης της Δ. Κ.-Χ. είναι η λυρική αφήγηση: μια ιστορία ενός προσωποποιημένου ανθρώπινου συναισθήματος, λ.χ. η «Μοναξιά», αρχίζει ως βιωμένη εμπειρία και ως αρνητική κατάσταση ενός υποκειμένου, ενός λουλουδιού, παραδείγματος χάριν (Νυχτολούλουδο)• η αρνητική εμπειρία (Μοναξιά) στη συνέχεια, με τη διαλεκτική επίδραση άλλων αντίρροπων δυνάμεων που συμβολίζονται με ανθρωποποιημένα παραδείγματα και πάλι από τη φύση (μια Παπαρούνα), μεταβάλλουν με τις ενέργειές τους (με μια κόκκινη αγκαλιά), τη συναισθηματική κατάσταση και της προσφέρουν ισορροπία και ψυχική ευεξία.
Τα γράμματα της αλφαβήτου και οι ονομασίες τους γίνονται λόγος, λόγος ποιητικός που λειτουργεί συμβολικά ενσαρκώνοντας ανθρώπινες, κοινωνικές καταστάσεις, οι οποίες παραπέμπουν υποβλητικά σε συνήθειες ή συμπεριφορές και συναισθήματα των ανθρώπων, για να καταλήξουν στη νοηματοδότηση αξιών του πολιτισμού. Έτσι, λόγου χάριν, στο ποίημα «Λάμδα το λαλίστατο», «το λάμδα» προσωποποιείται, γίνεται λόγος, γίνεται φωνή, γίνεται λεξικό, γίνεται γλωσσικός θησαυρός και αξία πολιτισμού, χωρίς την οποία ο άνθρωπος θα ήταν φτωχότερος. Και σε τούτο κατατείνει η ποίηση της Δ. Κ.- Χ., να κάνει τον άνθρωπο πλουσιότερο, με την προϋπόθεση να αναγνώσει κανείς το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» της.

Η ποιητική έκφραση με διάφορες εικόνες, οι οποίες δεν είναι άλλο από ζωντανές μεταφορές, οδηγεί τον αναγνώστη σχεδόν πάντοτε στη φύση. Η «λύπη» παραδείγματος χάριν, ένα ανθρώπινο συναίσθημα και μια ποιητική personna στο ομώνυμο ποίημα, γίνεται «μοναχική ανεμώνη», και μέσα από τον διάλογο με τη φύση μεταβάλλεται, με την ευεργετική της επίδραση. «Ο ήλιος», με τη συμπαντική παρουσία του, επιδρά ευεργετικά σαν στοργικό χέρι, σαν αγκαλιά, και υποβάλλει τον αναγνώστη να την υπερβεί και να προχωρήσει σε κάθαρση της ψυχικής συντριβής.

Πρόκειται για ποίηση του εσωτερικού, του ψυχικού χώρου που θέλει να εξωτερικεύεται, μια εσωτερικότητα που (επι)κοινωνεί και μοιράζεται με τον άλλο. Και με δεδομένη την ηθική της διάσταση, θα λέγαμε ότι η ποίηση αυτή παρακινεί τον αναγνώστη σ’ ένα παράδοξο «ένδον σκάπτε»: στη μεταμορφωτική δύναμη μιας εξωστρεφούς ενδοσκόπησης που δίνει αισιοδοξία και χαρά στο παιδί, γιατί, όπως συμβαίνει και με τα υποκείμενα των ποιημάτων, έτσι και το παιδί-αναγνώστης μοιράζεται τα ίδια συναισθήματα με άλλα παιδιά.

Το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» ως φανέρωμα και έργο της Παιδικής Λογοτεχνίας θα μπορούσε να συμβάλει θετικά σε παιδιά-αναγνώστες ως υποστηρικτικό υλικό για την ψυχική υγεία, την έκφραση των συναισθημάτων, και την κατανόηση του εαυτού τους. Να αποτελέσει ένα βιβλίο θεραπείας ψυχικών παθών, ένα στήριγμα στις τρικυμίες της ψυχής, εφόσον η ποιητική ενέργεια που εκπέμπει μέσα από τα ολιγόστιχα, λιτά, αποφθεγματικά και γεμάτα ηθικό περιεχόμενο ποιήματά του κινείται στο υπαρξιακό υπόστρωμα της ανθρώπινης συνείδησης. Γίνεται πιο ενδιαφέρον μάλιστα, όταν επικεντρώνεται στις διαμορφούμενες παιδικές συνειδήσεις, στις οποίες και απευθύνεται η ποιήτρια.

Έτσι, στην παράδοση της Παιδαγωγικής και των Αλφαβηταρίων, και ειδικότερα των ποιητικών Αλφαβηταρίων, το βιβλίο θα μπορούσε να διαβαστεί αλληγορικά σε δύο επίπεδα : πρώτο, ως ο ανθρωπομορφισμός των γραμμάτων, δηλαδή των γραμμάτων με τις ανθρώπινες φωνές, όθεν κοινωνία γραμμάτων - κοινωνία ανθρώπων, και δεύτερο, ως το Αλφαβητάρι των συναισθημάτων, δηλαδή των θεμελιωδών ανθρώπινων συναισθημάτων σε ένα ποιητικό Λεξικό, με έμφαση σε εκείνα που από αρνητικά, με την επενέργεια του ποιητικού λόγου, γίνονται θετικά, και μεταμορφώνουν ευεργετικά τον άνθρωπο.


Σχολιασμός δασκάλων από την αξιοποίηση της ποιητικής συλλογής στο σχολείο:

Την άνοιξη του 2006 μας πρότεινε η κυρία Καϊτατζή- Χουλιούμη να χρησιμοποιήσουμε σε μια πειραματική προσπάθεια το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» στην τάξη κατά το μάθημα της αισθητικής αγωγής, ενθαρρύνοντας τους μαθητές μας να εκφραστούν μέσω της ζωγραφικής πάνω στο θέμα του κάθε ποιήματος και αν ανταποκρίνονταν, κάποιες από τις ζωγραφιές τους θα κοσμούσαν την έκδοση της ποιητικής συλλογής. Μας κίνησε το ενδιαφέρον η εμπνευσμένη ποιητική συλλογή, όπως και η πρόταση και έτσι κατά την επόμενη σχολική χρονιά (2006-2007), αφού μιλήσαμε στα παιδιά για την δράση και τους ενημερώσαμε, τα παιδιά εργάστηκαν με μεράκι, δημιούργησαν και προσέφεραν αβίαστα τις ζωγραφιές τους.
Η όλη δράση που πραγματοποιήθηκε ευχάριστα και δημιουργικά είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία πολλών έργων των παιδιών. Πήραν μέρος μαθητές των τεσσάρων Δημοτικών Σχολίων της πόλης Σερρών, όπου εργαζόμασταν, συγκεκριμένα πάνω από 200 μαθητές όλων των τάξεων του 5ου, καθώς και περίπου 150 μαθητές της Δ΄, Ε΄ και Στ΄του 10ου και 24ου Δημοτικού Σχολείου.

Στόχος μας ήταν η ελεύθερη έκφραση και ο αυτοσχεδιασμός των μαθητών, αποφεύγοντας τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις, για να καλλιεργήσουν την φαντασία και την ευρηματικότητά τους στην εικαστική έκφραση των εννοιών, συγκινήσεων και σκέψεων που τους δημιούργησε η μελέτη των ποιημάτων.

Η προσπάθειά μας δεν απέβλεπε στην εμβάθυνση και εμπέδωση των νοημάτων του κάθε ποιήματος. Άλλωστε γι’ αυτό θα χρειαζόταν πιο σύνθετες και εκτεταμένες διαδικασίες και διεργασίες, ωστόσο προσδοκούσαμε τις όποιες έμμεσες επιδράσεις προς αυτή την κατεύθυνση που θα είχε η όλη προσπάθεια στους μαθητές μας.

Τα ποιήματα είχαν σχέση με τα προσωπικά τους βιώματα και τις εμπειρίες τους. Γραμμένα με παιγνιώδη και ευχάριστο τρόπο δημιούργησαν μια χαρούμενη ατμόσφαιρα στα παιδιά. Έγιναν ιδέα, αφορμή για δημιουργία που πηγάζει από τη «διαπραγμάτευση» του κάθε γράμματος.

Με την εκπαιδευτική μας παρέμβαση προσπαθήσαμε να έρθουν οι μαθητές σ’ επαφή με σκέψεις, εικόνες, αισθήματα που απορρέουν απ’ την ανάγνωση των στίχων. Να κατανοήσουν το θέμα, να προβληματιστούν, να το επεξεργαστούν με την βοήθεια του δασκάλου, να συγκινηθούν, να ευαισθητοποιηθούν, ν’ αποκτήσουν κριτική σκέψη, να δημιουργήσουν και να καλλιεργήσουν την αισθητική τους με μόνα εργαλεία το μολύβι, το χαρτί και τα χρώματα.

Σκοπός ήταν να εξωτερικεύσουν σε μια σελίδα χαρτί ό,τι απ’ το βάθος της παιδικής τους ψυχής ανασύρεται στην επιφάνεια. Να ξεδιπλώσουν, ακόμα και τα παιδιά που είναι ντροπαλά και εσωστρεφή με έλλειψη αυτοπεποίθησης, τον εαυτό τους, χωρίς να χρειαστεί να αρθρώσουν λόγο και να γίνουν αντικείμενο ενδεχόμενης κριτικής.

Ότι «μαγικό» δημιουργήθηκε στην τάξη ενισχύθηκε από την επιβράβευση και την θετική τους πάντα αξιολόγηση.

Πιστεύουμε ότι το αποτέλεσμα του συγκερασμού των τεχνών της ποίησης και της ζωγραφικής, δικαίωσε τόσο την κυρία Καϊτατζή-Χουλιούμη όσο και εμάς που δουλέψαμε μαζί με τα παιδιά.

Τυρή Ουρανία, Παπαδιού Έλλη, δασκάλες των τεχνικών


Σχετικά με την συγγραφέα

Η Καϊτατζή Χουλιούμη Δέσποινα, κλινικός ψυχολόγος –ψυχοθεραπεύτρια έζησε στη Σουηδία, όπου ολοκλήρωσε τις προ- και μεταπτυχιακές σπουδές της στη Σχολή Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας του Πανεπιστήμιο Ουψάλα Σουηδίας και στην συνέχεια εργάσθηκε στην Ανοιχτή Μονάδα της Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής του ίδιου πανεπιστημίου.
Δημοσίευσε και ανακοίνωσε σε Συνέδρια τις έρευνες, «Σχολική ένταξη και μάθηση ελλήνων μαθητών του Δήμου Ουψάλα », « Μετανάστευση και ψυχική διαταραχή», «Πρότυπη Ψυχοθεραπευτική Παρέμβαση σε Μετανάστες», «Μαθητές με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες στη Γενική Εκπαίδευση», καθώς και « Κινητή Διαγνωστική Ομάδα Νομού Σερρών».

Δίδαξε στο ΤΕΦΑΑ Σερρών σε θέματα ψυχολογίας και ειδικής αγωγής.
Για δυο δεκαετίες προσφέρει τις υπηρεσίες της στο χώρο της ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης, όπου κατά τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως ψυχολόγος στο Κέντρο Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης (ΚΕΔΔΥ) Σερρών και προΐσταται της Υπηρεσίας. Παράλληλα ασχολείται με την επιμόρφωση και εκπαίδευση ενηλίκων, ιδιαίτερα με ομάδες συμβουλευτικής γονέων, είναι Εκπαιδεύτρια των Εκπαιδευτών Ενηλίκων και Δια Βίου Μάθησης.

Άρθρα της δημοσιεύτηκαν στα «Μεταναστευτικά Νέα», περιοδικό της Ομοσπονδίας Ελληνοσουηδικών Συλλόγων, όπου διετέλεσε υπεύθυνη σύνταξης του ένθετου για παιδιά «Ελληνάκι», με το ψευδώνυμο Ηλέκτρα Ακρίτα.

Βραβεύτηκε με το Β΄ βραβείο ποίησης της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών (Π.Ε.Λ.), για το ποίημα « Πρόσφυγες» και με το Α΄ βραβείο ποίησης της
«Ένωσης Συγγραφέων Ν. Σερρών», για το ποίημα « Διαδρομές».
Βραβεύθηκε για το διήγημα «Σφιχταγκαλιάσματα και φτερουγίσματα» από τις εκδόσεις « Ίνδικτος».

Συμμετείχε στη συγγραφή του βιβλίου «Προσεγγίσεις στην ύλη και διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής» με θέματα ψυχολογίας παιδιού από τις εκδόσεις SALTO, 2001.

Ο Δήμος και η ΔΕΠΚΑ Σερρών εξέδωσαν ποιητική συλλογή της με τίτλο «Ο Δρόμος», 2006.

Ποιήματά της μεταφράστηκαν στη βουλγαρική γλώσσα και περιέχονται στην ποιητική συλλογή «ДНИТЕ НИСАКЛАДА» εκδόσεις «ЬЕЛЛОПРЦНМ».

Ο εκδοτικός οίκος «UNIVERSITY STUDIO PRESS» εξέδωσε ποιητική συλλογή της για παιδιά με τίτλο «Συναισθηματικό Αλφαβητάρι», (2009).

Συμμετείχε στη συγγραφή Πανεπιστημιακών Σημειώσεων με τίτλο «Αξιολόγηση στην Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή» Ελληνούδης, Θ., Ευαγγελινού, Χ., Καίτατζή-Χουλιούμη Δ. (2009). Τμήμα Εκδόσεων του Α.Π.Θ.

Άρθρα, μελέτες και ποιήματα της δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά.

Για τυχόν επικοινωνία με την συγγραφέα:
e-mail: dkaitatzi@yahoo.gr



http://greek.swedishportal.net
Ελληνοσουηδική Ιστοσελίδα


2011-02-21, 03:44 Τελευταία ενημέρωση: 2011-02-21, 14:30


Ansvarig utgivare:
Zoi Karkamanis
Υπεύθυνοι για την Ελληνοσουηδική Ιστοσελίδα:
Ζωή Καρκαμάνη
Δημήτρης Καρκαμάνης

Publisher/Εκδότης:
Dimitrios Karkamanis
Δημήτριος Καρκαμάνης